راههای آلودگی انسان به هیدرازین

 

طبق بررسیها در دود هر نخ سیگار ، مقدار 23 تا 43 نانوگرم هیدرازین وجود دارد. مالتیک هیدرازید تجاری که کمی هیدرازین به صورت ناخالصی در آن وجود دارد، برای جلوگیری از تشکیل شاخه جانبی در توتون بکار می‌رود. ابتدا تصور می‌شد که هیدرازین از طریق مالتیک هیدرازید وارد سیگار می‌شود. با وجود این ، مقدار هیدرازین اندازه‌گیری شده در توتونهایی که مالئیک هیدرازید دارند، تفاوت چندانی با توتونهایی که در معرض این ماده قرار داده نشده‌اند، ندارد. به این ترتیب روشن می‌شود هیدرازین موجود در سیگار از مالئیک هیدرازید ناشی نشده است و بطور طبیعی در توتون وجود دارد.

علاوه بر این ، در آب و بخار دیگهای صنعتی که با هیدرازین اکسیژن زدایی می‌شوند و امکان تماس آنها با مواد غذایی وجود دارد، وجود هیدرازین به اثبات رسیده است. در مواردی دیده شده است که آب سیستم گرمایش ساختمان که حاوی هیدرازین به عنوان بازدارنده خوردگی بوده ، می‌تواند بطور تصادفی انسان را در معرض آلودگی به هیدرازین قرار دهد. اگر این آب برای گرم کردن آب معمولی نیز بکار برده شود، در صورت وجود نشتی کوچک در مبدل گرمایی در سمت مصرف کننده ، آب آشامیدنی به هیدرازین آلوده می‌شود. در مواردی آب گرم به مقادیر بیش از 10,72 میلی‌گرم بر لیتر و آب آشامیدنی به مقادیر بیش از 0,47 میلی‌گرم بر لیتر هیدرازین آلوده شده است.

با این همه ، اطلاعاتی در مورد مقادیر هیدرازین در محیط وجود ندارد، زیرا بدلیل تجزیه سریع ، معمولا مقدار آن در محیط قابل اندازه گیری نیست.

مکانیسم سمیت و اثرات هیدرازین بر سوخت و ساز مواد

مکانیسمهای متعددی برای بروز اثرات سمی هیدرازین پیشنهاد شده است:

·         افزایش تحرک‌پذیری اسیدهای چرب آزاد بافت چربی)که بویژه هنگام کم بودن مقادیر گلوکوز پلاسما مشاهده می‌شود) ، منجر به افزاایش جذب اسیدهای چرب آزاد و سپس افزایش سنتز تری‌گلیسرید در کبد می‌شود. هیدرازین ، موجب کاهش قند خون می‌شود و در پاسخ به این اختلال ، غده آدرنال مقدار هورمون استروئیدی را افزایش می‌دهد. این فرایند همراه با اثرات هیدرازین روی سیستم اعصاب سمپاتیک به تحرک‌پذیری اسیدهای چرب آزاد منجر می‌شود. در موشهای صحرایی که در معرض هیدرازین قرار گرفته‌اند، غلظت کورتیکوسترون افزایش و غلظت انسولین در سرم خون کاهش می‌یابد.

·         طی مطالعاتی که در داخل و خارج از محیط بدن جانور انجام گرفته ، دیده شده است که سنتز تری‌گلیسریدها بر اثر افزایش فعالیت آنزیمی فسفاتیدات فسفوهیدروژلاز در کبد افزایش می‌یابد. به عقیده پژوهشگران این پدیده ، نتیجه افزایش مقدار کورتیکوسترون است. در این مطالعات افزایش سنتز اسیدهای چرب در کبد موش صحرایی پس از استعمال هیدرازین مشاهده شده است.

·         در نتیجه کاهش دفع لیپوپروتئینها از کبد به پلاسما ، تری‌گلیسریدها در کبد تجمع می‌یابند. این پدیده با کاهش ظرفیت اتصال لیپید به لیپوپروتئینها پس از مشاهده تغییر نسبت فسفولیپیدها و کلسترول ، یا با افزایش پروکسیداز شدن چربی هراه است. بخش پروتئینی لیپوپروتئینها نیز با هیدرازین تغییر می‌کند.

به نظر پژوهشگران ، هیدرازین با جلوگیری از عملکرد برخی آنزیمها ، مانند دکربوکسیلاز ، مانع مصرف ذخایر گلیکوژن می‌شود. هیدرازین از سنتز برخی آنزیمها در محیط زنده بدن جانور و چه در محیط غیر زنده خارج از بدن جانور جلوگیری می‌کند. افزایش مقدار آمینواسیدهای آزاد پلاسما ، کبد ، مغز و ماهیچه‌های موش صحرایی و همچنین در پلاسما و ادرار سگ ، به ممانعت هیدرازین از عملکرد آنزیم ترانس آمیناز نسبت داده می‌شود.

آلودگی به هیدرازین در موارد خاص

با وجود اینکه فراوانی هیدرازین در محیط زیاد نیست، وجود این ماده در داروهای قدیمی یا داروهایی که خوب خالص‌سازی نشده‌اند، می‌تواند عده زیادی را در معرض آلودگی قرار دهد. ایزونیازید و هیدرازلین از جمله این داروها هستند که در طی سوخت و ساز این داروها نیز امکان تشکیل هیدرازین وجود دارد. در پلاسمای خون 8 مرد سالم که بطور داوطلبانه به مدت 2 هفته داروی ایزونیازید مصرف کردند و همچنین در پلاسمای خون 8 نفر از میان 14 بیمار مبتلا به فشار خون بالا که هیدرازلین مصرف می‌کردند، وجود هیدرازین مشاهده شده است.

توصیه‌های پزشکی

افرادی که در زمینه حمل و نقل و کار با هیدرازین و محلولهای آن فعالیت دارند، باید بطور سالانه تحت آزمایشهای پزشکی دقیق ، از نظر عملکرد سیستم تنفسی ، عصبی ، کبد ، کلیه‌ها ، دستگاه گوارشی ، چشم ، پوست و خون قرار گیرند. همچنین باید همواره خطرهای کار با هیدرازین به کارکنان مربوط یادآوری شود که هیدرازین ماده ای سرطانزا است و قابلیت ایجاد حساسیستهای شدید پوستی و... را دارد.

درمان عوارض ناشی از تماس با هیدرازین در موارد متعدد استفاده از ویتامین B6 موفقیت‌آمیز گزارش شده است. البته درمان بیمار با دُزهای بالای این دارو می‌تواند مشکلاتی در دستگاه عصبی ایجاد کند، ولی با این حال پس از توقف مصرف دارو ، مشکلات ایجاد شده بتدریج رفع می‌شود. توصیه می‌شود در درمان سوختگی‌های پوستی بر اثر هیدرازین ، همانند سوختگی‌های ناشی از مواد قلیایی یا سوختگی‌های حرارتی انجام گیرد.

راههای آلودگی انسان به هیدرازین

 

طبق بررسیها در دود هر نخ سیگار ، مقدار 23 تا 43 نانوگرم هیدرازین وجود دارد. مالتیک هیدرازید تجاری که کمی هیدرازین به صورت ناخالصی در آن وجود دارد، برای جلوگیری از تشکیل شاخه جانبی در توتون بکار می‌رود. ابتدا تصور می‌شد که هیدرازین از طریق مالتیک هیدرازید وارد سیگار می‌شود. با وجود این ، مقدار هیدرازین اندازه‌گیری شده در توتونهایی که مالئیک هیدرازید دارند، تفاوت چندانی با توتونهایی که در معرض این ماده قرار داده نشده‌اند، ندارد. به این ترتیب روشن می‌شود هیدرازین موجود در سیگار از مالئیک هیدرازید ناشی نشده است و بطور طبیعی در توتون وجود دارد.

علاوه بر این ، در آب و بخار دیگهای صنعتی که با هیدرازین اکسیژن زدایی می‌شوند و امکان تماس آنها با مواد غذایی وجود دارد، وجود هیدرازین به اثبات رسیده است. در مواردی دیده شده است که آب سیستم گرمایش ساختمان که حاوی هیدرازین به عنوان بازدارنده خوردگی بوده ، می‌تواند بطور تصادفی انسان را در معرض آلودگی به هیدرازین قرار دهد. اگر این آب برای گرم کردن آب معمولی نیز بکار برده شود، در صورت وجود نشتی کوچک در مبدل گرمایی در سمت مصرف کننده ، آب آشامیدنی به هیدرازین آلوده می‌شود. در مواردی آب گرم به مقادیر بیش از 10,72 میلی‌گرم بر لیتر و آب آشامیدنی به مقادیر بیش از 0,47 میلی‌گرم بر لیتر هیدرازین آلوده شده است.

با این همه ، اطلاعاتی در مورد مقادیر هیدرازین در محیط وجود ندارد، زیرا بدلیل تجزیه سریع ، معمولا مقدار آن در محیط قابل اندازه گیری نیست.